bcs.pdf

(188 KB) Pobierz
Kondycja ciała BCS - waŜny element zarządzania stadem krów
mlecznych
prof. dr hab. Adam Traczykowski
Charakterystycznym zjawiskiem dla wszystkich ssaków, w tym równieŜ dla krów
mlecznych, jest moŜliwość mobilizowania energii koniecznej do podtrzymania produkcji
mleka z tkanek ciała samicy. Współcześnie uŜytkowane krowy mleczne uwalniają w mleku
bardzo duŜą ilość energii, zwłaszcza w szczycie laktacji. W początkowym okresie laktacji
pobranie energii nie pokrywa zwykle zapotrzebowania, powodując ujemny bilans energii
(patrz art. Poradnik Rolniczy,
z dnia 28.01.2008). Energię niezbędną dla podtrzymania
produkcji mleka czerpie wówczas z tkanek własnego ciała i obserwowane jest szybkie
chudnięcie krów (nawet 2kg dziennie). W drugim okresie laktacji, kiedy zaopatrzenie w
energię przewyŜsza potrzeby, jej nadmiar odkłada się w tłuszcz tkankowy, stanowiąc niejako
„zapas”, który moŜe być wykorzystany w momencie ujemnego bilansu energetycznego.
Regularne przeprowadzanie oceny kondycji krów pozwala nie tylko optymalnie
zarządzać
Ŝywieniem
w poszczególnych grupach technologicznych , ale równieŜ uniknąć
problemów z płodnością, schorzeniami metabolicznymi i racic, jak równieŜ z nadmierną
liczbą komórek somatycznych. Kontrola kondycji pomaga przede wszystkim zachować
odpowiednio wysoki poziom produkcji mleka o własnościach technologicznych.
Być moŜe subiektywny charakter punktowej oceny kondycji sprzyja opinii,
Ŝe
jest
mało wiarygodny, o niewystarczającej powtarzalności i zawierający mało informacji dla
praktyki. JednakŜe przeprowadzone na całym
świecie
badania potwierdziły wiarygodność i
uŜyteczność, pod warunkiem,
Ŝe
ocena jest wykonywana zgodnie z przyjętą metodyką.
Prowadzenie stałego i systematycznego określania kondycji ciała u krów mlecznych
w róŜnych okresach ich uŜytkowania, tj. drugiej połowie laktacji, zasuszenia, porodu, w
pierwszym miesiącu laktacji i w jej szczycie, powinno być nawykiem w prawidłowym
prowadzeniu hodowli.
Ocenę kondycji ciała naleŜy przeprowadzić na krowie w pozycji stojącej i przy
dobrych warunkach
świetlnych,
zwłaszcza przy oświetleniu tylnej części ciała. Ocenie, przy
uŜyciu palców oraz obserwacji wzrokowej podlega tylna część ciała i prawa strona krowy.
Podczas oceny w skali 1 – 5 naleŜy uciskać następujące miejsca:
wyrostki kolczyste i poprzeczne kręgów lędźwiowych
dół godowy
guz biodrowy i kulszowy
płaszczyznę pomiędzy guzami biodrowymi
płaszczyznę pomiędzy guzami biodrowym i kulszowym
okolice okołoodbytnicze.
Analiza powinna być przeprowadzana jednego dnia na wszystkich krowach przez tę samą
osobę w odstępach 30 dniowych, przy czym zwierzęta naraŜone w większym stopniu na
zmianę kondycji (zasuszenie, po porodzie) powinny być kontrolowane częściej.
Informacje te słuŜą do bieŜącego układania lub korygowania dawek pokarmowych dla
grupy krów lub pojedynczych osobników oraz analizy stopnia wzrostu lub spadku kondycji.
Zasady punktowania (skala 1- 5) w ocenie kondycji (BCS) krów mlecznych:
Punkty BCS
1
skrajne
wychudzenie
Wygląd poszczególnych partii ciała
- kaŜdy wyrostek kolczysty jest widoczny, a jego końce są ostre
- wyraźnie wystające wyrostki boczne kręgów i krzyŜa – „wystająca
półka”
- wyraźnie widoczne i wystające kręgi grzbietu, lędźwi
- wyraźnie widoczne
Ŝebra
- bardzo wyraźne doły głodowe
- guzy biodrowy i kulszowy ostre, a zagłębienie pomiędzy nimi
w kształcie „V”
- okolice odbytu cofnięte, a srom wyraźnie widoczny
- kaŜdy z wyrostków kolczystych jest widoczny, ale nie wystający
- kręgi grzbietowe, lędźwiowe i krzyŜowe wizualnie niewyraźne, ale
mogą być wyczuwalne
- guzy biodrowy i kulszowy wystające, ale zagłębienie między nimi
mniejsze
- okolice odbytu mniej cofnięte, a srom mniej wystający.
- wyrostki kolczyste wyczuwalne przy drobnym nacisku
- całość wyrostków kolczystych sprawia wraŜenie gładkiej powierzchni
- widoczny wygląd „wystającej półki” słabo zaznaczony
- kręgi grzbietowe, lędźwiowe i krzyŜowe mają zaokrąglone krawędzie
- guz biodrowy i kulszowy zaokrąglone i gładkie
- okolice odbytu wypełnione, ale nie przetłuszczone
- pojedyncze wyrostki kolczyste mogą być wyczuwalne tylko przez mocny
nacisk
- brak efektu „wystającej półki”
- kręgi grzbietowe zaokrąglone i gładkie, lędźwiowe i krzyŜowe płaskie,
otłuszczone i wypełnione
- guzy biodrowy i kulszowy zaokrąglone, a obszar między nimi płaski.
- pojedyncze wyrostki kolczyste mogą być niewyczuwalne
- niewidoczny kościec kręgosłupa, guzy biodrowy i kulszowy
- nasada ogona zatopiona w tkance tłuszczowej
- kształt krowy bardzo zaokrąglony
2
krowa chuda
3
krowa o
średniej
kondycji
4
kondycja
cięŜka
5
tłusta
Ryc. 1. Wygląd poszczególnych partii ciała krów w określonej punktacji (na podstawie
Edmonson i in. J.Dairy Sci. 72: 68-68).
Ocena kondycji krów mlecznych (BCS = Body Condition Score lub PWK – punktowy
wskaźnik kondycji) jest subiektywną metodą określania energii metabolicznej zgromadzonej
przez zwierzę w tkance tłuszczowej i mięśniowej.
BCS krów rozpoczynających okres zasuszenia powinna wynosić
średnio
3,5 punktu i
utrzymywać się na niezmienionym poziomie, aŜ do wycielenia. Tak ocenione rezerwy
tłuszczowe pozwalają na osiągnięcie wysokiej wydajności podczas laktacji oraz minimalizują
ryzyko wystąpienia schorzeń metabolicznych. Warunkiem utrzymania BCS na poziomie 3,25
– 3,50 przez pierwszy miesiąc po porodzie jest zapewnienie przede wszystkim dobrego
apetytu krowy po porodzie oraz energii niezbędnej do wzrastającej produkcji mlecznej.
ObniŜenie się kondycji w pierwszym miesiącu po porodzie nie powinno być większe
niŜ 0,5 punktu BCS, gdyŜ z pewnością będzie to wpływało na skuteczność inseminacji.
Pomiędzy 5 a 8 tygodniem po porodzie występuje szczyt laktacji, podczas którego energia
zawarta w mleku przewyŜsza ilość energii pobranej w paszy. Bardzo dobrym rozwiązaniem w
tych sytuacjach jest stosowanie tłuszczy chronionych typu INERT np. Bergafat – T-300, ze
względu na bardzo wysoki potencjał energetyczny (28MJ/kg). Dodatkową zaletą tłuszczy
tego typu jest fakt,
Ŝe
nie obciąŜają one wątroby, poniewaŜ wchłaniane są w jelicie.
Według badań prowadzonych w USA i Kanadzie prawidłowe wykorzystanie rezerw
organizmu i jednoczesne osiąganie bardzo wysokich wydajności mlecznych moŜna uzyskać
przy ustaleniu dawki
Ŝywieniowej
na poziomie przekraczającym 10 % zapotrzebowania dla
średniej
wydajności w grupie
Ŝywieniowej.
Ryc. 2. Bilans energii, kondycja oraz
płodność krowy w całorocznym uŜytkowaniu
(wg M.A. Wattiux. Body Conditio Scores.
Dairy Essentials. University of Wisconsin –
Madison: 45 – 48,2003).
Najbardziej newralgicznym okresem w
prawidłowym zarządzaniu kondycją krów
mlecznych jest druga połowa laktacji, w
której zapotrzebowanie na energię często
pokrywane jest z nawiązką. Wynika to
przede wszystkim z mało precyzyjnego
ustalania potrzeb pokarmowych w zaleŜności
od ich wydajności. Rozpiętość w tym
zakresie moŜe wynosić nawet 80 %, gdyŜ
znajdują się w tej samej grupie krowy dające 12 i 20 kg mleka dziennie. Przy ustaleniu
średniej
dawki dla tej grupy istnieje realna moŜliwość otłuszczenia duŜej części krów.
Zbyt wysokie otłuszczenie krów (BCS ponad 4.0 , a nawet 5,0 punktów) - co
potwierdzają hodowcy - w duŜym stopniu wpływa na wskaźniki rozrodcze. Krowy
otłuszczone z reguły mają wydłuŜoną ciąŜę o kilkanaście dni , co powoduje zwiększenie masy
płodu i jest przyczyną cięŜkiego porodu. Dochodzi wówczas do uszkodzenia narządu
rodnego, co sprzyja rozwojowi miejscowych stanów zapalnych, które trudno poddają się
leczeniu. W tym okresie wiele niekorzystnych czynników działa równocześnie, poniewaŜ
dochodzi do spadku poziomu magnezu i wapnia, niedostatku witamin A, E i niacyny, a takŜe
glukozy oraz gromadzenia się w nadmiarze związków ketonowych.
DuŜym problemem u krów otłuszczonych są podkliniczne zaburzenia procesów
rozrodczych, do których naleŜy m.in. opóźniona inwolucja macicy, niska skuteczność
inseminacji, wczesne zamieranie zarodków oraz utajone stany zapalne narządu rodnego. Ich
negatywne znaczenie polega głównie na tym,
Ŝe
obniŜają one płodność u zwierząt, które nie
wykazują objawów klinicznych i są pozornie zdrowe. Dlatego przyczyna niepłodności w tych
przypadkach jest długo niezauwaŜalna.
Wysokie otłuszczenie krów ( BCS powyŜej 4.0) w okresie poporodowym często jest
przyczyną schorzeń, typowych dla tego okresu, takich jak: opóźniona inwolucja macicy,
zapalenie błony
śluzowej
macicy, zatrzymanie łoŜyska, niedoczynność jajników, torbiele
jajnikowe, a takŜe kwasica , ketoza i przemieszczenie trawieńca.
Wyjaśnienie powyŜszych schorzeń zostanie omówione w dalszych numerach PR.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin