Anatomia BIOS-u.doc

(124 KB) Pobierz
Anatomia BIOS-u

Anatomia BIOS-u

Mówi nam „dzień dobry” po każdym włączeniu komputera. BIOS jest podstawowym oprogramowaniem pobudzającym do życia skomplikowaną elektroniczną budowlę. Po­winniśmy być świadomi tego, że mamy spore możliwości jego konfiguracji, l to nie­wielkim nakładem sił.

 

BIOS (ang. Basic Input Output System), czyli podstawowy sys­tem wejścia i wyjścia, jest ze­stawem oprogramowania umożliwiają­cym połączenie w całość modularnej struktury komputerów osobistych. Sta­nowi integralną część płyty głównej, tworząc funkcjonalny interfejs zarówno dla wszystkich urządzeń, jak i dla pro­gramistów. Dzięki niemu nie musimy się troszczyć o szczegółową konfigurację sprzętu. On zrobi to za nas, my jedynie możemy mu w tym trochę pomóc.

Z dwóch powodów bardzo ważne jest, byśmy zrozumieli, czym w istocie BIOS jest. Po pierwsze dlatego, że łatwiej będzie nam pojąć zasadę i koncepcję budowy komputera. Po drugie zaś, nie wahajmy się tego powiedzieć, BIOS to program genialny. Nie uległ bowiem większym zmianom od momentu po­wstania. A wszelkie udoskonalenia były jedynie efektem gwałtownego rozwoju techniki komputerowej i częstych zmian standardów. Ponadto - dzięki jego pro­stocie - możliwy jest niemal bezpośred­ni dostęp do poziomu sprzętu.

Jednym z elementarnych podprogramów BIOS-u jest tzw. POST (ang. Power On Self Test), czyli „test zaraz po włą­czeniu”. Tak naprawdę uruchamiany jest on po początkowej inicjacji przerwań, kanałów DMA i dostępnych magistral. Jego zadanie to przeprowadzenie kon­troli głównych układów i urządzeń sys­temu. Na podstawie informacji o ostat­niej konfiguracji, zapisanej w nieulotnej pamięci ROM w obszarze ESCD (ang. Etfended System Configuration Data) zajmującym 4 KB, dokonywane jest po­nadto porównanie wyników kontroli ze stanem faktycznym. Ewentualne niepo­wodzenie testu, będące wynikiem np. braku klawiatury, sygnalizowane jest najczęściej w sposób dźwiękowy. Ponadto skutkuje zatrzymaniem procedu­ry uruchamiania komputera. Sposób sy­gnalizacji, uzależniony od konkretnego BIOS-u, powinien być objaśniony w in­strukcji dołączanej do płyty głównej.

Po zakończeniu testów BIOS dokonuje inicjalizacji systemu. Między innymi ostatecznie ustanawia tablicę wektorów przerwań IRQ, adresy wejścia i wyjścia oraz instaluje procedury obsługi urzą­dzeń. Całość procesu inicjacyjnego ma na celu zniwelowanie różnic konstruk­cyjnych i stworzenie jednolitego środo­wiska pracy dla systemów operacyjnych.

Fizycznie BIOS realizowany jest za po­mocą programowalnego układu Flash ROM. Oprócz konfiguracji sprzętowej integruje dodatkowo kalendarz i zegar czasu rzeczywistego RTC. Ciągłe pamię­tanie danych (m.in. czasu) możliwe jest dzięki bateryjnemu podtrzymywaniu układu. Obecnie w tym celu stosowane są akumulatory litowe, doładowywane z zasilacza sieciowego komputera, wy­kazujące się wieloletnią trwałością.

Miejmy na uwadze, że powyższy kilkuzdaniowy opis jest jedynie uproszczeniem znacznie bardziej skomplikowanej rze­czywistości. Celem tego artykułu nie jest jednak dogłębna analiza, lecz jedynie przedstawienie istoty problemu.

Kolejnym charakterystycznym, a dla nas najważniejszym programem BIOS-u jest tzw. Setup, czyli program umożliwiają­cy edycję i zapamiętanie konfiguracji komputera. Dostajemy zatem do rąk na­rzędzie, za pomocą którego jesteśmy w stanie ingerować w warunki pracy wie­lu urządzeń umieszczonych na płycie głównej. Co więcej, przy umiejętnym wykorzystaniu tej możliwości możemy podnieść wydajność naszego systemu (w stosunku do ustawień fabrycznych).

Dalsza część artykułu będzie swoistym przewodnikiem po zakamarkach Setupu. Dowiemy się, co i jak możemy konfigurować. Oczywiście nie sposób opi­sać wszystkich dostępnych opcji. Wyni­ka to z faktu istnienia BIOS-ów pochodzących od kilku producentów (AWARD, AMI, PHOENIX). Poszczegól­ne wersje różnią się między sobą liczbą udostępnianych ustawień oraz, co naj­ważniejsze, ich nazwami. Na pociesze­nie pozostaje nam jednak to, że w zde­cydowanej większości nazwy te są do siebie bardzo podobne i ich identyfika­cja nie powinna przysporzyć najmniejszych trudności. Ponieważ najczęściej obecnie spotykanym typem BIOS-u jest ten pochodzący od AWARD-a, nasz przewodnik oparty zostanie właśnie na nim.

Pierwszy kontakt

Głównym menu Setupu BIOS-u jest CMOS Setup Utility. Jest to punkt wyj­ścia do wszystkich dostępnych na po­kładzie ustawień. Jak do niego wejść? Zaraz po włączeniu komputera, podczas wykonywania POST-u, na dole ekranu powinien wyświetlić się napis Press DEL to enter SETUP. Wystarczy wtedy naci­snąć klawisz DEL. W przypadku innych wersji, zazwyczaj starszych, BIOS-ów takim magicznym wytrychem może być ESC, F1 lub F2. Poruszanie się po pro­gramie konfiguracyjnym możliwe jest dzięki klawiszom opisanym w tabeli.

Soft Menu Setup

Ta kategoria umożliwia zmianę ustawień parametrów procesora oraz magistral AGP i PCI. Nie znajdziemy jej we wszyst­kich wersjach BIOS-u, jest bowiem cha rakterystyczna jedynie dla niektórych płyt głównych. Wprowadzona została jako rezultat dążenia do uproszczenia procesu instalacji sprzętu. Zastąpiła bo­wiem tradycyjną manualną konfigura­cję, polegającą na przestawianiu zwo-rek. Należy być bardzo ostrożnym przy dokonywaniu jakichkolwiek zmian, gdyż mają one bezpośredni wpływ na wa­runki pracy urządzeń. Zatem uprzednio powinniśmy zapoznać się z dokumen­tacją techniczną.

Poszczególne możliwości konfiguracji są następujące:

System Processor Type: Typ proceso­ra. Należy wybrać typ procesora zamon­towanego na płycie głównej.

CPU Operating Frequency: Częstotli­wość taktowania procesora, będąca ilo­czynem wartości ustawionych w opcjach: CPU FSB Clock (częstotliwość taktowania szyny procesora) oraz CPU Multiplier Factor (mnożnik). Do wyboru mamy szereg ustawień, np. 800 (100). Wartość w nawiasie określa ustawienie CPU FSB Clock. Manipulowanie powyższymi ustawieniami, a zwłaszcza war­tościami mnożnika, pozwala na efektyw­ne podniesienie ogólnej wydajności sys­temu. Należy jednak zachować w tej dziedzinie ostrożność i powściągliwość. Zwłaszcza przy podwyższaniu zegara FSB. Nieumiejętne (czytaj: zbyt wysokie) ustawienie wartości, w skrajnych przy­padkach, może doprowadzić do uszko­dzenia - niejednokrotnie - drogiego pro­cesora. Niektóre procesory (np. Celeron) mogą stabilnie pracować, gdy są takto­wane zegarem o 30-40% wyższym.

Podniesienie częstotliwości pracy CPU powinno być powiązane z obniżeniem napięcia zasilania do wartości odpo­wiedniej dla procesora, który by praco­wał z ustawioną przez nas częstotliwo­ścią jako nominalną (CPU Córę Voltage). Ponadto powinniśmy też zatroszczyć się o lepszy wentylator montowany na pro­cesorze, tak by możliwe było odprowa­dzenie nadmiarowego ciepła.

Generalnie, jeżeli nie mamy doświad­czenia lub też pewności co do prawi­dłowości wprowadzanych zmian, to nie wybierajmy ustawienia User define. Wtedy pozostałe wartości zostaną okre­ślone automatycznie.

PCI Clock/CPU FSB Clock: Częstotliwość pracy magistrali PCI w stosunku do czę­stotliwości szyny FSB. Typowe ustawie­nie jest takie, które daje w ostatecznym wyniku 33 MHz. Przykładowo dla zega­ra FSB wynoszącego 100 MHz będzie to 1/3.

AGP Clock/CPU FSB Clock: Podobnie jak powyżej, tyle że dla magistrali AGR Typowe ustawienie to 66 MHz. Zatem, przykładowo, dla FSB Clock wynoszą­cego 100 MHz, powinniśmy wybrać wartość 2/3. Odradzamy ustawianie wyższych częstotliwości magistral PCI oraz AGR niż podane. Mimo że możnaw ten sposób uzyskać wzrost wydajno­ści, zwłaszcza w przypadku kart graficz­nych (niektóre z nich pracują stabilnie nawet przy częstotliwości 88,6 MHz), to sposób ten wydaje się być nieco sztucz­ny i nienaturalny.

AGP Transfer Mode: Tryb pracy magi­strali AGR Powinien pokrywać się z try­bem pracy karty graficznej. Jeżeli nie je­steście pewni co do tego, jakie ustawie­nie wybrać, to najbezpieczniej jest pozostawić wartość £>efeu/f (domyślną). BIOS dokona wtedy automatycznej se­lekcji szybkości transmisji.

I/O Voltage: Napięcie zasilania modu­łów pamięci, chipsetu oraz magistrali AGR Bądźmy ostrożni przy zmianie tego parametru. Mimo że ustawienie warto­ści wyższej, niż wskazana przez produ­centa, nie musi spowodować uszkodze­nia podłączanych modułów, to na pew­no może się przyczynić do skrócenia czasu ich życia.

Level 2 Cache Latency: Czas dostępu do pamięci podręcznej L2 procesora. Wyższa wartość skutkuje większą szyb­kością efektywną. Możemy poekspery-mentować z tymi ustawieniami. Jednak że wybranie zbyt dużej wartości może się objawiać nieprawidłowym działa­niem procesora. Zawsze możemy zrzu­cić automatyczne wybranie wartości na barki BIOS-u.

Robert Karkulowski                           

 

Na tym kończymy pierwszy odcinek na­szego trzyczęściowego przewodnika po funkcjach BIOS-u. Za miesiąc dowiesz się między innymi, jak zoptymalizować sys­tem, ustawić czasy dostępu do pamięci i konfigurować ustawienia dysków twar­dych zainstalowanych w twoim syste­mie.

 

Poruszanie się po programie konfiguracyjnym BIOS-u.

KLAWISZ

FUNKCJE

ESC

Wyjście bez zapisywania wprowadzonych zmian w konfiguracji bądź też wyjście z aktualnego menu.

F10

Wyjście z zapisaniem wprowadzonych zmian w konfiguracji.

ÓÔÑÒ

Poruszanie się po poszczególnych opcjach Setupu, przewijanie zawartości okna.

ENTER

Wejście do poszczególnych opcji. Zmiana ustawień.

PgUp, PgDwn

W niektórych wersjach BIOS-u klawisze te umożliwiają zmianę ustawień.

SHIFT, F2

Zmiana kolorystyki ekranu.

F1

Wyświetlenie pomocy na ekranie.

 

 

Robert Karkulowski                           

PCF#8 04.2001 (str. 52-53)                           


Anatomia BIOS-u

Mówi nam „dzień dobry” po każdym włączeniu komputera. BIOS jest podstawowym oprogramowaniem pobudzającym do życia skomplikowaną elektroniczną budowlę. Powinniśmy być świadomi tego, że mamy spore możliwości jego konfiguracji, l to niewielkim nakładem sił.

Standard CMOS Features

Jest to kategoria opcji podstawowych. Dzięki nim informujemy komputer, ja­kie dyski twarde i stacje dyskietek są zamontowane. W opcjach Datę oraz Time możemy ustawić datę i czas wewnętrznego zegara BIOS-u.

Pozostałe opcje konfiguracji są nastę­pujące:

Ustawienia dysków twardych: W tym miejscu dokonamy konfiguracji napędów HDD podłączanych do pierw­szego (Primary) i drugiego (Seconda-ry] portu IDE. Do każdego z portów możemy podłączyć po dwa napędy. Jeden z nich pracować wtedy będzie w trybie Master, zaś drugi w trybie Slave. Producenci BIOS-ów zalecają wybranie wszystkich wartości usta­wień jako Auto. Wtedy BIOS podczas przeprowadzania POST-u dokona automatycznej detekcji wszystkich para­metrów napędów. Jest to bez wątpie­nia bardzo wygodne rozwiązanie, lecz, niestety, posiadające wadę. Każdora­zowe rozpoznawanie dysków wydłu­ża proces uruchamiania komputera na­wet o kilka sekund. Na szczęście mo­żemy własnoręcznie zoptymalizować rozpoznawanie dysków twardych.

Przede wszystkim, jeżeli do któregoś z portów nie jest podłączony jakiś dysk, powinniśmy wybrać ustawienie None zamiast Auto. Wtedy BIOS, świadom tego, że napęd nie istnieje, nie będzie przeprowadzał próby jego detekcji. Po­nadto możemy jasno określić, jakie są parametry podłączonych dysków. Wy­korzystajmy w tym celu opcję IDE HDD

 

Auto-Detection

(w starszych wersjach BIOS-u, jest ona umieszczona, jako ka­tegoria, w menu głównym Setupu).

 

Ustawienia stacji dyskietek:

Dzięki tej opcji możemy okre­ślić, jakiego typu sta­...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin