10
KLIMATOTERAPIA
- to dział fizjoterapii, rodzaj terapii stosowanej w leczeniu uzdrowiskowym, wykorzystujący działanie naturalnych czynników klimatu lokalnego tj. czystości powietrza, temperatura , ciśnienie atmosferyczne, promieniowanie słoneczne itp.
-bodźce klimatyczne i kontakt z przyrodą sprzyjają w szczególny sposób zarówno psychicznemu odprężeniu, jak i regeneracji oraz uodpornieniu organizmu.
Klimat lokalny – mezoklimat
-klimat małego obszaru do kilkudziesięciu kilometrów.
-kształtuje się pod wpływem wysokości nad poziomem morza, rzeźby oraz położenia terenu
Istota leczenia klimatycznego:
-Celowe poddawanie pacjenta działaniu bodźców klimatycznych o określonym natężeniu i przez określony czas – w celu wywołania korzystnych dla przebiegu leczenia zmian czynnościowych metabolicznych i morfologicznych
-Zaleceniem klimatoterapii zajmują się specjaliści balneoklimatologii.
Zabiegi klimatoterapeutyczne:
-Kąpiele słoneczne (helioterapia)
-Kąpiele powietrzne (aeroterapia)
-Zabiegi powietrzno-ruchowe
-Kąpiele morskie
-Inhalacje naturalnego aerozolu morskiego lub tężniowego
-Uzupełnieniem klimatoterapii są walory krajobrazowe uzdrowiska i okolicy.
Bioklimat Polski
-Umiarkowana Stefa klimatyczna, cechująca się duża zmiennością pogody
-Oznacza to częste, a zarazem stosunkowo duże zmiany w natężeniu zespołu bodźców klimatycznych, które wymagają od naszego organizmu sprawności i częstego przystosowywania się do zmiennych warunków środowiska atmosferycznego.
Regiony klimatyczne w Polsce (cechujące się specyficznym klimatem)
-Morski
-Górski
-Nizinny
Klimat morski:
-Talasoterapia (szczególny rodzaj klimatoterapii wykorzystujący naturalne walory lecznicze morza)
-Sprzyja leczeniu nadciśnienia tętniczego i osobom cierpiącym na niedoczynność tarczycy
-Omijać tereny nadmorskie powinny osoby z choroba wieńcową, nadczynnością tarczycy czy osłabieni po długiej chorobie
Klimat górski
- charakteryzuje się obniżeniem ciśnienia powietrza w miarę wzrostu wysokości 8mmHg na 100m) maleje również ciśnienie cząsteczkowe tlenu-główny bodziec bioklimatyczny. Powietrze jest suche i czyste. Duże natężenie promieniowania słonecznego.
-klimat podgórski /śródgórski (300-500m.n.p.m)-kotliny
-klimat górski /średniogórski (500-750 m.n.p.m)
-klimat wysokogórski (>750 m.n.p.m)
-sprzyja ludziom cierpiącym na chorobę niedokrwienną serca, nadczynność tarczycy lub osłabionym po długiej chorobie.
Klimat nizinny
-wzniesienie terenu w granicach do 300 m.n.p.m
-typowy dla przeważającego obszaru Polski (ok. 90% obszaru)
-oceniany jest jako słabo bodźcowy, co oznacza że zmiania miejsca pobytu w obrębie nizinnego regionu klimatycznego nie pociąga za sobą konieczności aklimatyzacji organizmu
do nowych warunków
-służy osobom z problemami kardiologicznymi
Klimat nizinno-leśny
-łagodniejsza forma klimatu nizinnego (mniejsze natężenie i bardziej wyrównany przebieg bodźców klimatycznych)
-szczególnie w okresie wiosennym i letnim (olejki eteryczne w skład których wchodzą fitoncydy-wykazujące działanie bakteriobójcze)
-bukszpan, czeremcha i jaśmin korzystnie wpływają na system nerwowy
-zapach wierzby, brzozy działa antydepresyjnie
Klimaty przejściowe
-nadmorski
-równinny
-podgórski
Klimat nadmorski
-zmniejszone dobowe i roczne amplitudy temperatury na Wybrzeżu
-nad morzem wzrasta wielkość ochładzająca powietrza (łączny wpływ temp. wilgotności i ruchu powietrza)-główny czynnik bodźcowy
-korzystny wpływ na termoregulację i hartowanie organizmu człowieka
Subterranoterapia
-wykorzystywanie do celów leczniczych mikroklimatu wyrobisk górniczych
-w Polsce istnieją dwa podziemne sanatoria
-w Wieliczce leczy się choroby alergiczne, astmę oskrzelową, rozedmę i pylicę pł€c oraz choroby układu trawiennego
-w okolicy Kowar znajdują się dwie sztolnie, które są miejscem leczenia nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca oraz problemów z przemianą materii.
Wulkanoterapia
-Polega na leczeniu w wysokiej temp., nasłonecznieniu w specyficznych warunkach korzystnych dla organizmu, na wyspie oceanicznej
-przebywanie w pobliżu skał wulkanicznych wydzielających opary lecznicze korzystne jest dla płuc, oskrzeli (inhalacja górnych dróg oddechowych) leczy astmę i infekcje
-również jako nagrzewanie kręgosłupa, stawów, nerek oraz smarowania chorych miejsc mazią wulkaniczną
ŚWIATŁOLECZNICTWO
To dział fizykoterapii, metoda leczenia światłem wykorzystująca jego naturalne lub sztuczne źródła, emitujące głównie promenowanie podczerwony, nadfioletowe lub skojarzone światło obu typów promieniowania, wykorzystuje promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu 200-15000 nm.
Światło-w potocznym rozumieniu tego słowa, to ta część promieniowania elektromagnetycznego, która wywołuje wrażenia wzrokowe.
-to postać energii o naturze falowej i cząsteczkowej, wytwarzana przez źródła światła
-rozchodzi się w postaci fali elektromagnetycznej
-w próżni z szybkością 300 000 km/s
Rodzaje promenowania świetlnego stosowane w terapii:
-światło słoneczne (helioterapia)
-światło widzialne (chromo terapia)
-promieniowanie podczerwone IR
Promieniowanie nadfioletowe UV
-światło spolaryzowane PILER
-laser
Promieniowanie podczerwone-
-IR-infra-red
-jest promieniowaniem niewidzialnym, umiejscowionym w widmie promieniowania elektromagnetycznego, między czerwienią widma światła widzialnego a mikrofalami
-jest emitowane przez rozgrzane ciała
-długość fali wykorzystywana w leczeniu 770-15000 nm
Promieniowanie widzialne-
-znajduje się w paśmie 400-760 nm
-wywołuje u ludzi i zwierząt wrażenie świetlne
-w widmie promieniowania elektromagnetycznego znajduje się pomiędzy nadfioletem a podczerwienią
Promieniowanie nadfioletowe-
-UV-ultra-violet
-Promieniowanie niewidzialne o długości fali 400-100 nm
-w widmie promieniowania elektromagnetycznego umiejscowione zaraz za obszarem fioletu widma widzialnego
-w lecznictwie wykorzystuje się zakres fali 380-200 nm
Promieniowanie elektromagnetyczne padając na granicę między dwoma ośrodkami ulega:
-odbiciu które jest wprost proporcjonalne do stopnia gładkości powierzchni na którą pada. Z kolei gładkość powierzchni zależy od jej kładu chemicznego i właściwości optycznych
-pochłaniania- od stopnia pochłaniania zależą wszelkie reakcje fotochemiczne i biologiczne zachodzące w tkankach pochłaniających to promieniowanie
-załamaniu które występuje przy ukośnym przejściu promieniowania przez granicę ośrodków o różnej gęstości
-ugięciu (dyfrakcji)-jeżeli promieniowanie elektromagnetyczne natrafi na swojej drodze na szczelinę lub przeszkodę nieco mniejszą niż długość fali. Wówczas krawędzie tej przeszkody stają się źródłem promieniowania rozchodzącego się w kierunku różnym od kierunku promieniowania padającego
-rozproszeniu które jest odwrotne proporcjonalne do gładkości, powierzchni na którą pada.
Widmo promieniowania słonecznego w swej drodze do ziemi ulega zmianie w zależności od:
-pory roku i dnia- w różnych porach roku i dnia zmienia się skład promieniowania słonecznego jest związane z kątem padania. Im mniejszy jest kąt padania promieni słonecznych tym bardziej muszą one przebijać się przez grubsze warstwy atmosfery. Z kolei w godzinach rannych i popołudniowych ilość promieniowania ultrafioletowego jest niewielka, największa gdy słońce jest w zenicie.
-wysokości nad poziomem morza na większych wysokościach ilość promieniowania ultrafioletowego jest wyższa co jest związane głównie z czystością i przejrzystością powietrza.
-pozycji na ziemi
-zachmurzenia a także zanieczyszczenia powietrza (Od zawartości w powietrzu pary wodnej w pyłów
-siły odbicia (nad morzem, na śniegu)
HELIOTERAPIA
Wykorzystuje do celów leczniczych promieniowania słonecznego
Odczyn miejscowy promieniowania słonecznego:
-wynik działania UV i IR
-obserwuje się rumień cieplny IR i rumień fotochemiczny UV
-emisję IR odczuwamy jako uczucie ciepła
-UV odpowiedzialny jest za proces pigmentacji skóry i wiele procesów fotochemicznych i fotobiologicznych
Odczyn ogólny działania światła słonecznego:
-wzmożeniu przemiany materii
-pobudzeniu mechanizmów krwiotwórczych
-zwiększeniu odporności organizmu na zakażenia
-pobudzającym wpływie na gruczoły wydzielania wewnętrznego
-działaniu odczulającym oraz przeciwkrzywiczym
Niekorzystne odczyny:
-nadmiernym rumieniem fotochemicznym
-odczuciem ogólnego rozbicia
-bolami głowy
-gorączką a nawet poparzeniami
Helioterapię stosuje się w leczeniu:
-gruźlicy kostno-stawowej
-gruźlicy dróg moczowych
-gruźlicy węzłów chłonnych
-przewlekłych stanów zapalnych stawów
-przewlekłych nieżytów dróg oddechowych
-łuszczycy
-czyraczności trądziku pospolitego-zaburzeń wzrostu kości u dzieci
Przeciwwskazaniem do stosowania kąpieli słonecznych jest:
-gruźlica płuc
-niewydolność krążenia
-choroba nowotworowa
skłonność do krwawień z narządów wewnętrznych
-nadczynność tarczycy
-zaawansowana miażdżyca
AKTYNOTERAPIA
Wykorzystuje do celów leczniczych sztucznych źródeł promieniowania świetlnego (sollux, lampy kwarcowe, laser)
Promieniowanie podczerwone dzieli się na:
-promieniowanie krótkofalowe (IR-A) tzw. bliskie, o długości fali 770-1500 nm
-promieniowanie średniofalowe (IR-B) o długości fali 1500-4000 nm
-promieniowanie krótkofalowe (IR-C) tzw. dalekie, o długości fali 4000-15000 nm
Zgodnie z prawem Grothusa- Drapera, tylko ta ilość energii, która zostanie pochłonięta (a nie ta, która pada) wywoła odczyn.
Wpływ biologiczny promieniowania IR polega na działaniu ciepła, które powoduje między innymi:
-poprawę ukrwienia skóry
-zwiększenie wydzielania potu
-rozszerzenie naczyń włosowatych skóry a co za tym idzie zwiększony przepływ przez tkanki krwi tętniczej
-reakcję ze strony naczyń głębiej położonych zgodnie z prawem Dastre-Morata. Prawo to mówi, iż bodźce termiczne(zimno lub ciepło) działając na duże powierzchnie skóry, powodują przeciwne do naczyń skóry zachowanie się dużych naczyń klatki piersiowej i jamy brzusznej. Naczynia nerek, śledziony i mózgu wykazują odczyn taki sam, jak naczynia skóry.
-pobudzenie procesów metabolicznych
-działanie przeciwbólowe poprzez podwyższenie progu b ólu
-zmniejszenie napięcia mięśni
Rumień cieplny: wykazuje kilka charakterystycznych cech dzięki którym można odróżnić go od rumienia fotochemicznego (promieniowanie UV). Otuż występuje on w trakcie naświetlania, jego nasilenie wzrasta w iarę upływu czasu oddziaływania promieniowania podczerwonego.
-zaczernienie skóry jest plamiste, nierównomierne, co jest wynikiem rozszerzania się głębiej położonych naczyń krwionośnych skóry. Zanika po pewnym czasie (około 1-2 godzin) od naświetlania.
Wskazania do stosowania IR:
-przewlekłych podostrych procesach zapalnych i reumatycznych stawów oraz części miękkich kończyn
-przewlekłych podostrych stanach zapalnych jamy nosowej, zatok przynosowych, ucha zewnętrznego i stawów żuchwy
-nerwobólach oraz zespołach bólowych
-w stanach po zapaleniu bakteryjnym, odmrożeniu i uszkodzeniu promieniami rtg lub UV
-w chorobach naczyń krwionośnych i obwodowych np. choroby Reynauda
-naciekach i ropniach tkanek miękkich, naciekach po zbyt płytko podanych zastrzykach
-jako zabieg przygotowawczy przed masażem, kinezyterapią, niektórymi zabiegami z zakresu elektrolecznictwa jak np.jonoforeza
Przeciwskania do IR:-nieodwracalne uszkodzenia skóry i naczyń (zmiany troficzne, miażdżyca tętnic) oraz obrzęki
-zaburzenia czucia
-świeże urazy grożące krwawieniem oraz choroby zakrzepowe (np. zakrzepowe zapalenie żył)
-choroby nowotworowe
-starość (miażdżyca oraz niewydolność krążenia są bezwzględnym przeciwwskazaniem)
-nadciśnienie tętnicze od II stopnia WHO
-okres ciąży
-miesiączka
-stany podgorączkowe i gorączka
-niewydolność mięśnia sercowego, stan po zawale, wady serca
-choroby nerek
-ostre stany zapalne jajników, wyrostka robaczkowego, pęcherzyka żółciowego
Promieniowanie nadfioletowe/ultrafioletowe
Ze względu na zróżnicowane działanie biologiczne, promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na:
-promieniowanie UV-A tzw. długofalowe o długości fali 400-315 nm
-promieniowanie UV-B tzw. średniofalowe o długości fali 315-280 nmpromieniowanie
-UV-C tzw. krótkofalowe o długości fali 280-200 nm
Pod wpływem promieni UV w tkankach i ich elementach zdolnych do absorpcji (np. w karotenie, kwasach nukleinowych, histydynie, tyrozynie, lipoproteinach, melaninie, hemoglobinie) zachodzą różne reakcje chemiczne, takie jak synteza, utlenianie, redukcja lub rozpad. Są one przyczyną występowania odczynu fotochemicznego, tworzenia pigmentu czy wytwarzania witaminy D
Odczyn fotochemiczny:
Zwany również rumieniem fotochemicznym, to odczyn skóry, objawiający się jej zaczerwienieniem w wyniku rozszerzania się naczyń krwionośnych. Rumień fotochemiczny powstaje w dwóch etapach: W wyniku pochłonięcia energii promieniowania UV przez białko komórek warstwy kolczystej naskórka, dochodzi do jego denaturyzacji, czego następstwem jest uszkodzenie tych komórek. Z uszkodzonych komórek wydzielają się związki histamino podobne, które przenikają do skóry właściwej gdzie powodują rozszerzenie naczyń włosowatych.
Rumień fotochemiczny:
-cechuje się okresem utajenia (1-6 godzin po zadziałaniu promieniowania)
-okres narastania i szczytu (6-24 godzin)
-oraz okresem zaniku (po słabych dawkach kilka godzin a po dużych może to być nawet kilka dni)
-jest on jednolity, równomierny i ściśle ograniczony do naświetl naje powierzchni skóry
Na stopień odczynu fotochemicznego wpływają takie czynniki jak:
-długość fali promieniowania ultrafioletowego
-natężenie źródła promieniowania
-czas naświetlania
-odległość pomiędzy powierzchnią naświetlaną a źródłem promieniowania
-kąt padania promieni na powierzchnię naświetlaną
-wrażliwość skóry w miejscu naświetlanym
-indywidualna wrażliwość pacjenta
Do czynników współdziałających zaliczamy:
-por ę roku
-wiek pacjenta
-przebyte choroby
-leki, które pacjent zażywa bądź zażywał
Tworzeni pigmentu:
-UV-B
-pigmentacja skóry zależy od gromadzenia się barwnika melaniny w warstwie podstawowej naskórka, dawki promieni UV oraz długości fali
-pigment powstaje w melanoblastach, komórkach znajdujących się w naskórku
Wytwarzanie witaminy D:
-skóra bierze czynny udział w syntezie steroli. Substratem witaminy D jest 7-dechydrocholesterol. Promienie UV-B powodują jego przemianę w cholekalcyferol (witamina D3), który podlega dalszemu metabolizmowi w wątrobie i nerkach.
Wpływ promieniowania ultrafioletowego na organizm:Wpływ UV na skórę:
-poprawia unaczynienia, odżywienia, elastyczności, sprężystości, zwiększa się odporność skóry na zakażenia, odczyn rumieniowy zwiększa dopływ leukocytów do skóry, w związku z czym owrzodzenia, ubytki skóry goją się stosunkowo szybko poprzez oobudzenie ziarninowania
-nadmiar światła UV powoduje wysychanie skóry, jej zgrubienie, pękanie a przy szczególnie długim działaniu może gojąc do tworzenia nowotworów skóry.
Działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne:
-UV-C wykazuje właściwości bakteriobójcze i bakteriostatyczne, które powodują zahamowanie podziału komórek bakterii, zarówno na podłożu sztucznym, jka i żywym (np.prątek gruźlicy, paciorkowce, maczugowiec błonicy, pałeczka okrężnicy)
-promieniowanie UV działają również na wirusy (półpasiec) grzybice skórne, drożdżaki i pleśniowce.
-bakteriobójcze działanie promenowania tłumaczy się uszkodzeniem struktury białek bakterii przez powstające bezpośrednio w komórce reakcje biochemiczne, które równocześnie mogą prowadzić do zahamowania wzrostu i podziału bakterii, a także blokadą syntezy DNA, jak również powstawaniem w procesie utleniania pod wpływem promieni UV substancji toksycznych dla bakterii.
Wpływ na szpik kostny:
-Promienie UV stymulują produkcję erytrocytów, hemoglobiny, okresowo zwiększają ilość płytek krwi.
-W leczeniu promieniowaniem UV anemii wtórnej w licznych badaniach stwierdzono poprawę stanu krwi.
-przy prawidłowej ilości erytrocytów nie ulegają one zwiększeniu natomiast gdy ich liczba jest obniżona wówczas po naświetlaniu następuje wzrost ilości erytrocytów.
-należy pamiętać, że u ludzi starszych naświetlanie promieniami UV może doprowadzić do powstania ryzyka zakrzepicy.
Wpływ na gruczoły wewnętrznego wydzielania:
-Promieniowanie UV zwiększają produkcję hormonów takich gruczołów jak przysadka mózgowa, tarczyca, nadnercza, trzustka i jajniki.
Wpływ na układ nerwowy:
-przy właściwym dawkowaniu obserwuje się korzystny wpływ na stan psychiczny (uspokojenie, powraca sen i stabilność układu nerwowego)
Wpływ na przemianę materii:-po naświetlaniu następuje przyspieszenie ogólnej przemiany materii
-poziom cholesterolu wyraźnie spada w surowicy krwi (miażdżyca jest przeciwwskazaniem)
Wpływ na gospodarkę mineralną ustroju:-promieniowanie UV wytwarzają w skórze witaminę D2 i D3które przechodząc do układu krążenia, zwiększają przyswojenie wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego oraz utrzymują ich prawidłowy poziom we krwi, zabezpieczając kości przed odwapnieniem. Stąd wynika zastosowanie promieniowania ultrafioletowego w leczeniu krzywicy, tężyczki, źle zrastających się złamań samoistnych, gruźlicy kości, próchnicy.
-naświetlania ogólne powodują okresowo obniżenie ciśnienia krwi (nadciśnienie jest przeciwskazaniem, ponieważ pod wpływem naświetlania występuje duże obciążenie mięśnia sercowego i może dojść do zapaści)
Wpływ na układ oddechowy:
-promieniowanie ultrafioletowe zwiększa możliwości wykorzystania tlenu.
Wskazania do stosowania promieniowania ultrafioletowego:
-chorobach uszu, gardła, nawracających anginach, alergicznych nieżytach nosa, przewlekłych zapaleniach oskrzeli
-krzywicy
-wszystkich anemiach z wyjątkiem złośliwych-niski poziom żelaza we krwi, zmniejszona ilość hemoglobiny i erytrocytów
-chorobach gośćcowych (wskazaniem będą wszystkie destrukcyjne i zwyrodnieniowe formy gośćca, przeciwwskazaniem zapalenie stawów)
-ZZSK
-gośccu tkanek miękkich a więc powięzi, więzadeł czy mięśni w najbliższym sąsiedztwie stawów
-myalgiach
-neuralgiach
-stanach po półpaścu
-trudno gojących się ranach
-trądziku pospolitym
-łysieniu plackowatym
-utrudnionym zroście kości
-niedoczynności gruczołów wewnętrznego wydzielania jak tarczyca, Janiki
Przeciwskazania do naświetlania promieniami ultrafioletowymi:
-nowotwory złośliwe narządów wewnętrznych
-stany gorączkowe bez względu na pochodzenie
-osoby powyżej 70 roku życia
-fotosensybilizacja obojętnie czym jest spowodowana
-cukrzyca wieku średniego i starczego
-choroby psychiczne przebiegające z nadmierną pobudliwością
-padaczka
-niewydolność mięśnia sercowego
-wodobrzusze
ŚWIATO SPOLARYZOWANE:
Laser
Pierwszym urządzeniem w którym wykorzystano światło spolaryzowane buł laser. W 1966 roku zbudowano pierwszy laser, dzięki któremu udało się uzyskać biostymulację komórek organizmu ludzkiego. W tym przypadku emitowane światło było monochromatyczne (o określonej barwie= określonej długości fali), koherentne (spójne, w fazie) oraz o wysokiej energii (duża gęstość energii na jednostkę powierzchni). Zwłaszcza ostatnia cecha zmusza do ostrożnego dawkowania lasera ze względu na możliwe efekty uboczne.
Lasery wysokoenergetyczne zwane chirurgicznymi
Lasery niskoenergetyczne zwane biostymulacyjnymi
Bioptron
W 1981 roku grupa naukowców prowadzących badania nad biologicznymi efektami światła lasera wpadła na pomysł skonstruowania urządzenia emitującego światło spolaryzowane, ale nie powodujące efektów ubocznych wywoływanych przez promieniowanie lasera. Odkrycie to doprowadziło do zbudowania aparatu Bioptron- który z powodzeniem mógłby być stosowany przez pacjentów samodzielnie w warunkach domowych.
P-polarized,polyhromatic
I-incoherent
L-low
E-energy
R-dariation
Różnice między światłem laserowym a światłem biotron:
-polichromatyczne
-niekoherentne
-o niskiej gęstości energii
Polaryzacja-fale poruszają się w tym samym kierunku, emitowane światło osiąga stopień polaryzacji powyżej 95%
Polichromatyczne
Światło Bioptron jest światłem, które zawiera nie jedną lecz szeroki zakres długości fal, obejmujący światło widzialne i część zakresu podczerwieni mianowicie od 480 nm do 3400 nm. Nie zawiera jednak promieniowania UV.
Niekoherentne- W odróżnieniu od światła laserowego, światło Bioptron jest światłem niekoherentnym (nie w fazie). Oznacza to, że fale ...
kwspz13f