BŁONA KOMÓRKOWA to struktura oddzielająca zawartość komórki od środowiska zewnętrznego.
Błona komórkowa ma charakter hydrofobowy półprzepuszczalny, który powoduje, że komórka:
ü Zachowuje całość jako układ półotwarty, zdolny do wymiany z środowiskiem zewnętrznym materii, energii i informacji.
Ogranicza ona niekontrolowany napływ do cytoplazmy wody i związków w niej rozpuszczalnych oraz wyciek poza protoplast jonów i metabolitów.
SKŁAD BŁONY KOMÓRKOWEJ:
n Lipidy 40% suchej masy
n Białka 60% suchej masy
n Woda 20 %
n Składniki związane z resztami cukrowymi 1-10% s.m
Lipidy
n Mają część hydrofilową i hydrofobową
n Występują tu : fosfolipidy, glikolipidy, sterole
n Fosfolipidy w hydrofilowej cząsteczce zawierają cząsteczki fosforanu, która połączona jest z glicerolem. Występujące najczęściej u roślin fosfolipidy to: lecytyna, kefalina, kwas palmitynowy , kawas linolowy .
Białka
Możemy je podzielić na : powierzchniowe i integralne.
BIAŁKA POWIERZCHNIOWE są luźno związane z obiema powierzchniami błony komórkowej. Wiele białek powierzchniowych ulega modyfikacjom, które polegają na połączeniu białka z kwasem tłuszczowym lub długołańcuchowych alkoholi.
BIAŁKA INTEGRALNE są na stałe wbudowane w dwuwarstwę fosfolipidową. Mogą być one zbudowane z jednego lub kilku odrębnych łańcuchów polipeptydowych, tworzących różne jego podjednostki.
Woda
Jest istotnym składnikiem błony odpowiedzialnym za utrzymanie jej struktury. Jedynie przy dostatecznej ilości wody fosfolipidy tworzą dwuwarstwowe układy, natomiast przy niedostatku wody tworzy się faza heksagonalna.
n Błona komórkowa jest strukturą trwałą, lecz niezmiernie dynamiczną, wchodzące w jej skład cząsteczki fosfolipidów na skutek termicznych ruchów mogą obracać się wokół swej osi lub przemieszczać się w płaszczyźnie ich warstw. Wymiana sąsiadujących ze sobą fosfolipidów dwuwarstwy to dyfuzja boczna. Białka również mają zdolność do dyfuzji bocznej.
n Może również zachodzić wymiana cząstek fosfolipidów między obiema warstwami fosfolipidów i jest to ruch flip-flop.
Płynność błon zależy od:
n rodzaju występowania w niej kwasów tłuszczowych i wolnych steroli
n temperatury otoczenia
suonomine